Wetenschappers van ILVO in Vlaanderen, CRA-W in Wallonië en AfricaMuseum in Brussel zoeken 100 burgers voor grootschalige monitoring van de Oosterse vruchtvlieg. De exoot werd voor het eerst in ons land gesignaleerd in 2023 en kan grote schade aanrichten aan commerciële tuinbouwgewassen zoals groenten en fruit. In ons land kan de vlieg voorlopig niet overwinteren, maar in de zuidelijke Europese landen wel. Daarom proberen de voedselveiligheidsautoriteiten de verspreiding van de vlieg in Europa te vermijden, in de eerste plaats door de invoerroutes via besmette vruchten in kaart te brengen. Door deze zomer een val te plaatsen bij hun composthoop, kunnen burgers hierbij helpen.
Jochem Bonte, onderzoeker bij ILVO en coördinator van Pestfly Patrol: “Het probleem met de vlieg is dat ze eitjes legt in gezonde vruchten zoals appel, peer en tomaat, net als die andere invasieve exoot, de Aziatische fruitvlieg (Drosophila suzukii). Op die manier kan ze grote economische schade aanrichten in landen met een warmer klimaat.”
De vlieg is afkomstig uit tropische gebieden van Zuidoost-Azië en heeft zich de laatste decennia verspreid naar het Afrikaanse continent. Ze vormt een plaag in honderden teelten, waarvan mango, avocado, guave en passievrucht voor ons de belangrijkste zijn. Via de import van aangetaste vruchten komt ze Europa en België binnen. De eerste waarneming in Europa vond plaats op een wekelijkse markt in Antwerpen, in 2023. Sindsdien zijn de voedselveiligheidsautoriteiten in België en Europa waakzaam en worden wetenschappers ingeschakeld om de verspreidingsroutes in kaart te brengen.
Omdat snel ingrijpen cruciaal is, roepen de onderzoekers van ILVO, CRA-W en AfricaMuseum nu de hulp in van burgerwetenschappers. Via de actie ‘Pestfly Patrol’ hopen ze sneller de verspreidingsroutes van besmette vruchten in heel België in kaart te brengen, ook buiten de gekende hotspots zoals veilingen en (lucht)havens.
Burgers kunnen zich aanmelden via een online formulier tot 15 mei. In de loop van de maand juni ontvangen ze vervolgens een gratis observatiekit met handleiding om de vlieg correct te herkennen en een val die ze gedurende juli en augustus 2026 bij de composthoop of -bak kunnen plaatsen. Er zijn 100 kits beschikbaar.
De Oosterse vruchtvlieg (Bactrocera dorsalis) is gemakkelijk te herkennen aan de hand van haar specifieke gele en zwarte kleurpatronen. Ze is 6 tot 8 mm groot, heeft twee gele strepen op de borst en zwarte banden op de vleugels. Op het achterlijf heeft ze een donker T-vormig patroon.
Jochem Bonte (ILVO): “Elke week of minstens om de twee weken vragen we onze burgerwetenschappers om data te delen, door foto’s van verdachte vliegen in de val op te laden op het online platform iNaturalist. Met deze data kunnen wij de vlieg sneller opsporen, en ons net fijnmaziger spannen over het hele Belgische grondgebied.”
Pestfly Patrol is een project van het AfricaMuseum, ILVO en CRA-W, gefinancierd door de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu. Bekijk de oproep.