Geranium veredelen kan voortaan efficiënter

5 juni 2025

Het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) realiseert een doorbraak in de veredeling van compacte winterharde geraniums. Dr. Mehrdad Akbarzadeh (ILVO-UGent) ontwikkelde tijdens zijn doctoraat een manier om van elke kruising tussen ouderparen te voorspellen of die zal slagen of niet. Het voorspellingsmodel is ontwikkeld op vraag van een Oost-Vlaams sierteeltbedrijf. Johan Vrancken (Ceo Denis-Plants). “Dankzij dit model loont het om te investeren in innovatieve geraniumrassen. We kunnen de veredelingsschema’s tussen de ouderparen doelgerichter opstellen. Dit bespaart ons tijd en geld.”

Van hobby naar hoogtechnologische veredeling

Tot voor kort gebeurde geraniumveredeling door enkele enthousiaste hobby-veredelaars. Denis-Plants ziet mogelijkheden in de populaire vaste plant om er professioneel mee aan de slag te gaan, op voorwaarde dat de knelpunten in de verdeling werden verholpen. Het bedrijf schakelde de hulp in van ILVO.

Van liefst 59 diverse geraniumtypes bracht plantengenetica-specialist Mehrdad Akbarzadeh de genetische kenmerken, chromosoomaantallen en genoomgroottes in kaart. Op basis van deze data bouwde hij een ‘rekentool’ waarmee een veredelaar het succes kan voorspellen van specifieke combinaties van ouderplanten.

Dr. Mehrdad Akbarzadeh: “Intussen heeft het voorspellingsmodel al, op vrij korte tijd, vier nieuwe kandidaat-geraniumrassen opgeleverd. Enkele daarvan vertonen duidelijk compactere groei, wat een gewenst kenmerk is in de sierteelt. De nieuwe planten worden nu beoordeeld op hun commerciële waarde”

Leuke kenmerken meer binnen bereik

Geraniums zijn winterharde tuinplanten die het heel goed doen als bodembedekker in tuinen en openbaar groen. Ze bestaan in een brede waaier aan vormen met prachtige bloemen die heel lang bloeien én bijenvriendelijk zijn. De markt van de vaste planten zit in de lift en er is een continue vraag naar nieuwigheden. Daarbij wordt vooral gezocht naar compactere soorten, maar ook naar uitbundig bloeiende witte cultivars.

Combinatie van tools en innovatieve veredelingstechnieken

Op zich lijken geraniums wel kruisbaar met elkaar, maar de bekomen embryo’s groeien vervolgens zelden uit tot een gezonde plant. Om dit obstakel te overwinnen richtte het onderzoek van ILVO en UGent zich dus ook op de techniek ‘embryo rescue’. Bevruchte (plant)embryo’s worden daarbij al heel vroeg geïsoleerd uit het zaad en men laat de embryo’s opgroeien in een laboschaaltje, in de juiste gunstige condities.

Een derde taak van het sierteelt onderzoeksteam op ILVO, naast het voorspellingsmodel en het protocol voor ‘embryo rescue’, was het verbeteren van een aantal pre-veredelingstechnieken. Eén daarvan heet polyploidisatie. In die methode wordt het aantal chromosomen van een plant verdubbeld. Polyploidisatie kan grotere planten of bloemen opleveren. In de proeven met de steriele geraniumcultivar ‘Sanne’ bleek dat inderdaad het geval. Een nog mooier resultaat was dat een deel van de polyploide planten weer vruchtbaar bleek.

Mehrdad Akbarzadeh: “De ‘Sanne’-geranium’ heeft heel interessante eigenschappen zoals bronskleurige bladeren en een verbeterde resistentie tegen meeldauw. Door zijn steriliteit konden die kenmerken tot nu toe niet via kruising gecombineerd worden met interessante eigenschappen van andere cultivars. Nu dus wel.”

Compacte planten zonder GGO-technologie

Voor het creëren van compactere geraniums werd de Ri-technologie ingezet. Daarbij brengt de bodembacterie Rhizobium rhizogenes op natuurlijke wijze een stukje DNA (Ri-genen) over naar de plant en hieruit groeien zogenaamde ‘hairy roots’ (harige wortels). Het effectief regenereren van een volledige plant uit deze harige wortels is de beperkende factor van deze technologie. “Enkel van ‘Blushing Turtle’ konden er tot nu toe acht nieuwe Ri-planten opgekweekt worden. Die zijn duidelijk gericht op een compactere groei in vergelijking met de oorspronkelijke ‘Blushing Turtle’. Ook hier toont zich nieuw marktpotentieel.

Brede inzet voor Vlaamse sierteeltsector

Dit doctoraat, gedeeltelijk gefinancierd door de private sector, heeft als doel om de sierteeltsector economisch vooruit te helpen. In dit geval gaat het om een belangrijke speler binnen de sector, waarbij ook de internationale concurrentiepositie van een Vlaams bedrijf versterkt wordt. Vlaamse bedrijven die met innovatieve veredeling aan de slag willen, kunnen aankloppen bij het Living Lab Plant en Bodem van ILVO om deze technieken ook op andere gewassen toe te passen.